Recenzja książki „Mechaniczna pomarańcza” Anthony’ego Burgessa
O powieści „Mechaniczna pomarańcza” Anthony’ego Burgessa słyszałam przede wszystkim dlatego, że od lat uchodzi za jedną z najbardziej kontrowersyjnych książek XX wieku. Przez wiele lat była cenzurowana, a jej brutalność i poruszane tematy wywoływały liczne dyskusje. Zaciekawiło mnie, czy jest to jedynie szokująca historia o przemocy, czy kryje się za nią coś więcej.
Utwór opowiada o piętnastoletnim Aleksie, który wraz ze swoją grupą dopuszcza się napadów, gwałtów i morderstw. Dla bohatera przemoc jest formą rozrywki, a wyrządzanie krzywdy innym sprawia mu satysfakcję. W końcu zostaje schwytany i trafia do więzienia, gdzie staje się uczestnikiem eksperymentalnego programu wychowania na nowo. Władze próbują odebrać mu zdolność do czynienia zła, jednak rodzi się pytanie, czy człowiek pozbawiony wolnej woli nadal pozostaje człowiekiem.
Najbardziej charakterystycznym elementem książki jest język, którym posługują się bohaterowie. Anthony Burgess stworzył własny slang, pełen wymyślonych słów i zapożyczeń, co początkowo może utrudniać lekturę. Po kilku rozdziałach można się jednak do niego przyzwyczaić, a nietypowy sposób narracji sprawia, że świat przedstawiony wydaje się jeszcze bardziej autentyczny i niepokojący. Powieść napisana jest z perspektywy Aleksa, dzięki czemu czytelnik poznaje jego sposób myślenia i obserwuje wydarzenia oczami osoby całkowicie pozbawionej empatii.
Podczas czytania miałam mieszane uczucia. Z jednej strony brutalne sceny potrafią wzbudzić odrazę, z drugiej autor nie epatuje przemocą wyłącznie dla szoku. Każde wydarzenie prowadzi do refleksji nad naturą człowieka, odpowiedzialnością za własne czyny oraz granicami władzy państwa. Burgess stawia trudne pytanie: czy lepiej, aby człowiek sam wybierał między dobrem a złem, nawet jeśli wybiera źle, czy też został do dobra zmuszony?
Styl autora jest dynamiczny i momentami bardzo wymagający. Akcja rozwija się szybko, a niepokojący klimat utrzymuje się przez całą powieść. Mimo że książka nie jest obszerna, pozostawia wiele tematów do przemyślenia i długo zostaje w pamięci.
Moim zdaniem, „Mechaniczna pomarańcza” nie jest lekturą dla każdego. Ze względu na liczne opisy przemocy oraz trudną tematykę może być momentami przytłaczająca. Jednocześnie jest to bardzo wartościowa powieść, która zmusza do zastanowienia się nad wolnością, moralnością i sposobami walki z przestępczością. Nie daje prostych odpowiedzi, lecz zachęca czytelnika do samodzielnej interpretacji.
Uważam, że jest to książka warta przeczytania. Szczególnie polecam ją osobom lubiącym literaturę psychologiczną i dystopijną. Choć momentami bywa wymagająca przez swój specyficzny język i brutalne sceny, pozostawia silne wrażenie i skłania do refleksji długo po zakończeniu lektury.
Opis bibliograficzny książki:
Autor: Anthony Burgess
Tytuł: „Mechaniczna pomarańcza”
Wydawnictwo: Vis-á-VisEtiuda
Miejsce i rok wydania: Kraków 2020
Więcej informacji:
„Mechaniczna pomarańcza” – lubimyczytać.pl